Doradztwo prawne dla firm - Sztuczna inteligencja
Sztuczna inteligencja i AI Act
Bezpieczne wykorzystanie AI w firmie
Pomagamy firmom korzystać ze sztucznej inteligencji tak, żeby nie narobić sobie problemów z klientami, pracownikami i urzędem. Zajmujemy się AI Act, polską ustawą o systemach sztucznej inteligencji, ochroną danych, prawem autorskim i umowami z dostawcami narzędzi AI.
Zwykle zaczyna się od jednego pytania
Ktoś z zarządu dowiaduje się, że połowa zespołu od miesięcy korzysta z czatów AI. Nikt tego nie zakazał, nikt nie wdrożył. Po prostu działało. Pytanie, z którym do nas dzwoni, brzmi zwykle tak: „czy my coś łamiemy?”.
Odpowiedź rzadko jest zero-jedynkowa. Asystent, który poprawia styl maila, to coś innego niż narzędzie, które ocenia kandydatów do pracy. Darmowe konto prywatne to coś innego niż firmowa licencja z umową o ochronie danych. Dlatego nie zaczynamy od straszenia karami, tylko od tego, żeby zobaczyć, jak AI naprawdę działa w Państwa firmie.
Trzy obszary prawa, które spotykają się przy AI
Przy prawie każdym wdrożeniu AI trzeba spojrzeć na sprawę z trzech stron naraz.
AI Act i polska ustawa
Unijne rozporządzenie dzieli systemy według ryzyka. Firma, która korzysta z gotowych narzędzi, jest „podmiotem stosującym” i ma mniej obowiązków niż dostawca, ale nie zero. W Polsce nad ich wykonaniem czuwa Komisja Rozwoju i Bezpieczeństwa Sztucznej Inteligencji (KRiBSI).
RODO
Jeśli do narzędzia trafiają dane klientów albo pracowników, firma potrzebuje podstawy prawnej, umowy z dostawcą i wiedzy, gdzie te dane są przechowywane. RODO nie zrobiło wyjątku dla AI.
Prawo autorskie i tajemnica
Kto ma prawa do tekstu, grafiki czy kodu wygenerowanego z pomocą AI? Czy wklejenie umowy klienta do czatu narusza zobowiązanie do poufności? Te pytania wracają w każdym projekcie.
Co konkretnie robimy
Zakres dobieramy do firmy. Zwykle zaczynamy od pierwszych trzech punktów.
Przegląd narzędzi
Spisujemy, z czego korzysta firma, także „po cichu”. Przy każdym narzędziu sprawdzamy, do czego służy, jakie dane do niego trafiają i jaki to ma skutek prawny.
Zasady korzystania z AI
Dokument, który pracownik przeczyta w dziesięć minut: co wolno, czego nie wklejać, kiedy wynik musi sprawdzić człowiek i kogo pytać w razie wątpliwości.
Szkolenie zespołu
AI Act zobowiązuje firmy do wspierania kompetencji osób, które korzystają z AI. Szkolimy na przykładach z danej firmy, bo prawnik i grafik mają zupełnie inne pytania.
Umowy z dostawcami
Czytamy regulaminy narzędzi AI i negocjujemy umowy wdrożeniowe. Sprawdzamy, czy dostawca może uczyć model na Państwa danych, kto odpowiada za naruszenia i co dzieje się z danymi po zakończeniu współpracy.
Umowy z klientami
Jeśli firma korzysta z AI przy pracy dla klientów, umowy powinny to uwzględniać. Inaczej łatwo obiecać przeniesienie praw do czegoś, do czego firma tych praw nie ma.
AI w kadrach
Narzędzia do selekcji CV i oceny pracowników AI Act zalicza do systemów wysokiego ryzyka. Pomagamy przygotować się do wymagań wobec nich, razem z doradztwem w prawie pracy.
Własny produkt z AI
Ustalamy, czy firma jest dostawcą w rozumieniu AI Act, i przygotowujemy regulamin, politykę prywatności oraz umowy dla aplikacji lub usługi opartej na AI.
Kalendarz AI Act
AI Act nie zaczął obowiązywać w jeden dzień. Najważniejsze daty dla firm:
Zakaz niektórych praktyk, np. technik manipulacyjnych czy rozpoznawania emocji w miejscu pracy. Od tego dnia firmy mają też wspierać kompetencje w zakresie AI osób, które z niej korzystają.
Obowiązki przejrzystości: użytkownik musi wiedzieć, że rozmawia z chatbotem, a treści typu deepfake trzeba oznaczać. Dostawcy narzędzi generatywnych wprowadzonych na rynek wcześniej mają do 2 grudnia 2026 r. na techniczne oznaczanie treści.
Weszła w życie polska ustawa o systemach sztucznej inteligencji. KRiBSI może prowadzić kontrole, nakładać kary i rozpatrywać skargi, także pracowników.
Wymogi dla większości systemów wysokiego ryzyka, np. w rekrutacji i ocenie pracowników. Termin przesunięto z 2 sierpnia 2026 r. rozporządzeniem (UE) 2026/1744, tzw. Digital Omnibus.
Wymogi dla AI w produktach objętych odrębnymi przepisami UE, np. w maszynach czy wyrobach medycznych.
Pięć pytań przed wdrożeniem narzędzia AI
Jeśli przy którymś pojawia się „nie wiem”, to dobry moment na rozmowę z prawnikiem.
Jakie dane będą trafiać do narzędzia i czy są wśród nich dane osobowe albo tajemnice klientów?
Czy dostawca może wykorzystywać te dane do trenowania swoich modeli i czy da się to wyłączyć?
Gdzie dane są przetwarzane i czy mamy z dostawcą umowę powierzenia?
Kto w firmie sprawdza wyniki, zanim trafią do klienta albo wpłyną na decyzję o człowieku?
Do kogo będą należały prawa do tego, co wygeneruje narzędzie, i czy możemy je przekazać dalej?
Jak zaczynamy współpracę
Rozmowa
Godzina z osobą, która zna firmę od środka: czasem z zarządem, czasem z kimś z IT. Na tej podstawie proponujemy zakres prac i koszt.
Podstawy
Przegląd narzędzi, zasady korzystania z AI i szkolenie. W większości firm ten etap zamyka się w kilku tygodniach.
Reszta, gdy jest potrzebna
Umowy z dostawcami, RODO, przygotowanie do wymogów dla systemów wysokiego ryzyka. Gdy AI wraca co miesiąc, proponujemy abonament prawny.
Pytania klientów
Korzystamy tylko z gotowego czatu. Czy AI Act nas dotyczy?
Tak, ale w podstawowym zakresie. Trzeba zadbać o to, żeby osoby korzystające z narzędzia wiedziały, jak robić to rozsądnie, i nie stosować zakazanych praktyk. Jeśli czat rozmawia z klientami firmy, dochodzi obowiązek poinformowania ich, że rozmawiają z AI.
Co zmienia polska ustawa o systemach sztucznej inteligencji?
Ustawa, która weszła w życie 28 października 2026 r., powołała KRiBSI, czyli organ nadzorujący stosowanie AI Act w Polsce. Dzięki temu obowiązki z rozporządzenia mają w Polsce organ, który może je egzekwować: kontrolować firmy, nakładać kary i rozpatrywać skargi.
Jakie kary grożą za naruszenie AI Act?
Najwyższe, do 35 mln euro albo 7% światowego obrotu, przewidziano za zakazane praktyki. Za inne naruszenia kary sięgają 15 mln euro albo 3% obrotu. Małe i średnie firmy płacą niższą z tych dwóch kwot. Niezależnie od AI Act za naruszenia przy danych osobowych odpowiada się na podstawie RODO.
Czy to, co wygeneruje AI, jest nasze?
Prawo autorskie chroni efekty twórczej pracy człowieka. Tekst czy grafika wygenerowane w całości przez AI, bez istotnego wkładu człowieka, co do zasady nie są utworem. Gdy AI jest tylko narzędziem w rękach grafika czy copywritera, sytuacja wygląda inaczej. Dlatego warto opisać w umowach z klientami, co dokładnie firma przekazuje.
Czy pracownik może wkleić do czatu dane klienta?
To zależy od narzędzia i od umów. W darmowych, prywatnych kontach dostawca często zastrzega sobie prawo do wykorzystania wprowadzonych treści. W wersjach firmowych zwykle można to wyłączyć i podpisać umowę powierzenia. Najbezpieczniej jest jasno wskazać w zasadach firmy, z jakich narzędzi i z jakimi danymi wolno pracować.
Stan prawny: 31 października 2026 r.